Đau bụng dưới: Nguyên nhân thường gặp và cách xử lý

Đau bụng dưới là cảm giác nhức, tức hoặc quặn ở vùng dưới rốn, có khi thoáng qua nhưng cũng có lúc kéo dài làm bạn bồn chồn vì không biết “điểm đau” thuộc tiêu hóa, tiết niệu hay sinh dục. Nếu kèm sốt, buồn nôn, rối loạn đi ngoài hoặc tiểu tiện, bạn nên thận trọng hơn, nhất là khi cơn đau khác hẳn những lần trước.

Đau bụng dưới: nhận biết và phân biệt nhanh

Vùng dưới rốn là nơi nhiều cơ quan “chung chỗ”, nên chỉ dựa vào vị trí đau sẽ rất dễ nhầm. Với Đau bụng dưới, hãy chú ý kiểu đau, thời điểm xuất hiện và các dấu hiệu kèm theo, vì chúng thường giúp định hướng tốt hơn cảm giác chủ quan.

Đau theo vị trí và dấu hiệu đi kèm

Khi Đau bụng dưới thiên về căng tức, chướng hơi và thay đổi thói quen đi ngoài, nhóm nguyên nhân tiêu hóa thường nổi bật, nhất là sau bữa ăn hoặc những ngày bạn ít vận động. Nếu đau tức ngay trên xương mu kèm tiểu rát, tiểu gấp, tiểu lắt nhắt, khả năng cao bàng quang đang bị kích thích hoặc viêm. Còn đau lệch một bên và tăng dần, đặc biệt kèm sốt hoặc nôn, là kiểu bạn không nên cố chịu lâu.

Đau cấp tính và đau âm ỉ nói lên điều gì

Nếu Đau bụng dưới xuất hiện đột ngột, dữ dội đến mức bạn phải khom người, hoặc đau tăng nhanh theo giờ kèm vã mồ hôi, đó là nhóm biểu hiện nên được đánh giá sớm. Một số tình huống như viêm ruột thừa, sỏi niệu quản gây tắc hoặc xoắn u nang buồng trứng có thể khởi đầu bằng cơn đau “khác hẳn bình thường”. Ngược lại, đau âm ỉ lặp lại theo mô hình quen thuộc thường liên quan rối loạn chức năng hoặc viêm nhẹ, nhưng nếu kéo dài quá vài ngày thì vẫn nên khám.

Nguyên nhân đau bụng dưới thường gặp theo nhóm

Cơn đau vùng bụng dưới có thể bắt nguồn từ ruột, bàng quang hoặc cơ quan sinh dục, và đôi khi là sự cộng hưởng của stress, mất nước và thói quen ăn uống thiếu chất xơ. Cách tiếp cận hợp lý là chia nguyên nhân theo nhóm rồi đối chiếu triệu chứng đi kèm, thay vì cố gắng tự chẩn đoán một bệnh cụ thể.

Nhóm tiêu hóa: táo bón, đầy hơi, ruột kích thích và nhiễm trùng

Khi Đau bụng dưới kèm bụng căng, trung tiện nhiều, đi ngoài ít hoặc phân khô cứng, táo bón và đầy hơi là nguyên nhân rất phổ biến. Phân lưu lại lâu khiến ruột co bóp mạnh hơn, tạo cảm giác quặn hoặc tức, và thường dễ chịu hơn sau khi đi ngoài hoặc xì hơi. Nếu bạn hay đau khi căng thẳng, kèm phân lúc lỏng lúc táo, hội chứng ruột kích thích cũng là khả năng đáng nghĩ tới.

Nếu Đau bụng dưới đi cùng tiêu chảy, mót rặn, sốt nhẹ hoặc buồn nôn sau bữa ăn không đảm bảo, ưu tiên của bạn là bù nước và điện giải đúng cách, đồng thời tránh tự dùng kháng sinh theo kinh nghiệm. Khi đau khu trú hố chậu phải, tăng dần và đau tăng khi đi lại, bạn cũng cần nghĩ đến viêm ruột thừa và nên khám sớm.

Nhóm tiết niệu: viêm bàng quang, sỏi đường tiểu

Trong nhiều trường hợp, Đau bụng dưới kiểu tức nặng trên xương mu kèm tiểu buốt, tiểu gấp, tiểu lắt nhắt gợi ý viêm bàng quang. Sỏi đường tiểu lại hay gây đau quặn từng cơn, có thể lan xuống bẹn và đôi khi kèm tiểu ra máu. Nếu có sốt cao, rét run, đau hông lưng hoặc bí tiểu, bạn nên đi khám sớm vì nguy cơ tắc nghẽn và nhiễm trùng lan lên thận.

Nhóm sinh dục: phụ khoa và nam khoa thường gặp

Ở nữ giới, Đau bụng dưới tăng trước hoặc trong kỳ kinh có thể là đau bụng kinh, nhưng nếu đau ngày càng nặng, đau khi quan hệ hoặc ra huyết bất thường giữa chu kỳ, cần nghĩ tới lạc nội mạc tử cung, u xơ hoặc viêm vùng chậu. U nang buồng trứng đa phần lành tính, nhưng xoắn hoặc vỡ có thể gây đau đột ngột, dữ dội và cần cấp cứu. Khi trễ kinh, nghi ngờ mang thai mà lại đau hạ vị kèm ra huyết, việc loại trừ thai ngoài tử cung là ưu tiên.

Ở nam giới, Đau bụng dưới đôi khi liên quan viêm tuyến tiền liệt hoặc nhiễm trùng đường tiểu, nhất là khi kèm tiểu khó, tiểu rát hoặc sốt. Thoát vị bẹn cũng có thể gây tức kéo xuống bẹn, tăng khi đứng lâu hoặc mang nặng và đôi khi sờ thấy khối phồng. Nếu triệu chứng tái phát hoặc kéo dài, khám chuyên khoa giúp bạn điều trị đúng nguyên nhân thay vì chỉ giảm đau tạm thời.

Cách khắc phục và lưu ý khi đau bụng dưới

Mục tiêu là vừa giảm khó chịu, vừa không “che” những dấu hiệu cần được bác sĩ đánh giá, vì thuốc giảm đau có thể khiến bạn lầm tưởng mọi thứ đã ổn. Bạn có thể xem 24–48 giờ đầu là khoảng theo dõi chủ động: nghỉ ngơi, bù nước, ăn uống phù hợp và quan sát xem cơn đau giảm hay tăng dần.

Chăm sóc tại nhà theo hướng an toàn

Khi Đau bụng dưới mức độ nhẹ đến vừa, bạn có thể chườm ấm vùng hạ vị 10–15 phút, uống nước ấm và ưu tiên bữa ăn mềm, ít dầu mỡ. Nếu nghi ngờ táo bón, tăng chất xơ từ từ và đi bộ nhẹ thường giúp ruột hoạt động đều hơn so với việc nằm yên cả ngày. Hạn chế rượu bia, cà phê đậm và đồ cay cũng giúp giảm nguy cơ co thắt kéo dài.

Về thuốc, paracetamol thường được dùng để giảm đau trong nhiều tình huống, nhưng vẫn cần tuân thủ liều khuyến cáo và tránh dùng kéo dài. Nếu Đau bụng dưới không giảm sau 1–2 ngày, hoặc bạn phải dùng thuốc liên tục mới chịu được, hãy đi khám để tìm nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

Khi nào cần đi khám sớm

Nếu Đau bụng dưới dữ dội, tăng nhanh, kèm sốt cao, nôn nhiều, bụng cứng, ngất hoặc đau tăng khi đi lại, bạn nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Nữ giới cần đặc biệt chú ý khi đau kèm ra huyết bất thường, trễ kinh hoặc nghi ngờ mang thai, còn người có tiểu buốt kèm sốt, đau hông lưng hoặc tiểu ra máu nhiều cũng không nên trì hoãn bên cạnh trang chủ Khí Phách.

Trước khi đi khám, bạn có thể ghi lại thời điểm bắt đầu đau, vị trí đau, triệu chứng đi kèm, bữa ăn gần nhất và các thuốc đã dùng để bác sĩ đánh giá nhanh hơn. Khi có đủ bức tranh, việc tìm nguyên nhân của Đau bụng dưới thường chính xác hơn, đồng thời bạn cũng bớt lo vì biết mình đang xử trí đúng hướng.